بگيرد و از عمل كردن به دستور خدا او را بازدارد ، و اين است معنى سخن وى دربارهء كسى كه ناتوان است و از عمل به دستور خداوند بازداشته شده و بيچاره است و راهى براى انجام كار ندارد ، همان طورى كه خداى متعال فرمايد : « . . . مگر مردان و زنان ناتوان و كودكان كه ناچارند و راه را نمىشناسند . » [ 1 ] اعلام فرموده است كه شخص ناتوان راهى ندارد و بر گفتار خلاف آن ، اگر قلبش مطمئن به ايمان باشد حرجى نيست [ 2 ] . اما مهلت در وقت ، دوران عمرى است كه انسان از آن بهره‌مند است ، از آن هنگامى كه كسب معرفت بر وى واجب است تا پايان عمر ، يعنى از وقت تميز و بلوغ تا زمان مردن ، بنابراين هر كس در راه تكاپوى حقيقت بميرد در حالى كه به كمال آن هم نرسد ، عاقبت به خير است ، و اين است مقصود از آيه « هر كس از خانه‌اش براى مهاجرت به سوى خدا و پيامبر رود . . . » [ 3 ] و اگر چه به كمال مقررات عمل نكند چون مهلت اتمام نداشته است ، مسئول نيست ، و البتّه اعمالى كه بر شخص بالغ ممنوع است ، بر كودكان تا وقتى كه به حد بلوغ نرسيده‌اند ، ممنوع نيست ، و اين است كه مىفرمايد : « بگو به زنان با ايمان كه چشم بپوشند . . . » [ 4 ] و در نتيجه بر زنان حرجى نيست كه زينت خود را بر كودك بنمايند و همين طور احكام الهى بر كودكان جارى نمىشود . و اما قول امام صادق عليه السّلام ، زاد و توشه ، مقصود ، توانايى و ثروتمندى بنده است براى اجراى فرمان الهى و اين است معناى آيه : « بر نيكوكاران راه مسئوليت نيست . » [ 5 ]

--> [ 1 ] سورهء نساء / 100 . [ 2 ] شايد مقصودش مواردى است كه مسلمانى از روى ناآگاهى سخن خلافى را بگويد و يا اين كه از باب تقيه براى حفظ جان و نظاير آن ، بر خلاف شرع حرفى بزند ! - م . [ 3 ] سورهء نساء / 101 . [ 4 ] سورهء نور / 31 . [ 5 ] سورهء توبه / 91 .